Engelli birey için kişiye özel tahliye planı
Engelli bir aile bireyi için kişiye özel tahliye planı: ihtiyaçları yaz, ekipmanı (sandalye, baston, cihaz) yedekle, en az iki destek kişi belirle ve rotayı erişilebilir kur.
⏱️ 30 saniyede
- Plan kişiye özeldir: İhtiyacı olan kişiyle birlikte yap, onun adına değil.
- İhtiyaçları yaz: Neye, kime, hangi ekipmana bağımlı?
- Ekipmanı yedekle: İşitme cihazı pili, gözlük, ilaç, şarj kablosu, taşıma aracı.
- En az iki destek kişi belirle (biri ulaşamayabilir).
- Tahliye rotasını eşik/asansör/merdiven açısından önceden dene.
Neden kişiye özel?
“Engelli birey” tek bir profil değil. Tekerlekli sandalye kullananın, görme engellinin, işitme engellinin ve bilişsel farklılığı olanın ihtiyacı tamamen farklı. Genel bir afet planı bu kişiyi kapsamaz; planı kişinin günlük gerçeğiyle kurman gerekir.
İpucu — Apartman yönetimine ve binandaki itfaiye irtibatına, dairende destek gerektiren bir birey olduğunu önceden bildir. İtfaiye, kurtarmada hangi katta kimin yardıma ihtiyacı olduğunu bilirse o daireye öncelik verir; bunu krizde değil, bugün yazılı olarak ilet.
Adımlar
- Birlikte konuş. Kişinin kendi değerlendirmesi esastır: neyi yapabilir, nerede desteğe ihtiyacı var?
- İhtiyaç envanteri çıkar. Hareket, iletişim, ilaç, cihaz (solunum, işitme), enerji bağımlılığı. Enerji gerekiyorsa tıbbi cihaz için kesintisiz güç planla.
- Ekipmanı yedekle ve erişilir tut. Yedek pil, kablo, şarj; taşıma aracı (transfer sandalyesi vb.) yatağa/çıkışa yakın.
- Destek ağı kur. En az iki kişi planı bilsin; biri ulaşamazsa diğeri devreye girsin. Komşuluk ağına bağla.
- Rotayı dene. Eşik, asansör (kesilebilir), dar geçiş, merdiven var mı? Alternatif çıkışı belirle.
- İletişimi uyarlamayı unutma: işitme engelliye görsel/yazılı, görme engelliye sesli/dokunsal bilgilendirme.
İpucu — Düzenli kullanılan ilaçlardan en az 7 günlük bir yedeği, kutusu ve dozajı yazılı olarak çantada hazır tut. Afette eczaneler kapanır ve reçete sistemi çalışmaz; ismini ve dozunu bilen bir liste, başka bir sağlıkçının doğru ilacı bulmasını da hızlandırır.
Sık hatalar
- Planı kişi adına, ona sormadan yapmak.
- Tek bir destek kişiye bel bağlamak.
- Tahliyeyi asansöre bağlamak.
- Cihaz pilini/şarjını yedeklememek.
Kime göre uyarla
- Tekerlekli sandalye: Eşiksiz rota, transfer tekniği, asansörsüz kat planı.
- Görme engeli: Rota ezberi, baston, refakat eli.
- İşitme engeli: Görsel/titreşimli alarm, yazılı talimat.
- Bilişsel/otizm: Tanıdık rutin, aşırı uyaranı azaltma, sakinleştirici eşya.
İpucu — İki destek kişiyi seçerken en az birinin bireyle aynı binada ya da yürüme mesafesinde oturmasına dikkat et. Afette yollar ve telefon hatları tıkanır; arabayla 20 dakika uzaktaki bir akraba ilk saatlerde ulaşamaz, oysa transfer ya da taşıma asıl o ilk saatlerde gerekir.
Sonraki adım
Yaşlı bireyle acil durum planı ile ortak ihtiyaçları gözden geçir; aile acil durum planında bu kişinin rolünü ve destek kişilerini netleştir.
Sık sorulanlar
Engelli birey için tahliye planı nasıl yapılır?
Plan kişiyle birlikte yapılır, onun adına değil. Hareket, iletişim, ilaç, cihaz ve enerji bağımlılığını kapsayan bir ihtiyaç envanteri çıkar; ekipmanı yedekle ve erişilir tut; en az iki destek kişi belirle; rotayı eşik, dar geçiş ve merdiven açısından önceden dene.
Neden en az iki destek kişi gerekir?
Biri afette ulaşamayabilir. En az birinin aynı binada ya da yürüme mesafesinde oturması iyi olur; yollar ve hatlar tıkandığında arabayla 20 dakika uzaktaki bir yakın ilk saatlerde gelemez, oysa taşıma ve transfer asıl o saatlerde gerekir.
Tahliyede asansör kullanılabilir mi?
Planı asansöre bağlama; afette elektrik kesilir ve asansör durur. Ana ve alternatif çıkışı belirle, rotayı gerçek koşulda dene ve gerekiyorsa merdiven için taşıma yöntemini önceden konuş.
Afet çantasında ilaç nasıl bulundurulur?
Düzenli kullanılan ilaçlardan en az 7 günlük bir yedeği, kutusu ve dozajı yazılı olarak hazır tut. Afette eczaneler kapanır ve reçete sistemi çalışmaz; ilacın adını ve dozunu gösteren bir liste, başka bir sağlıkçının doğru ilacı bulmasını da hızlandırır.