Mahalle/apartman telefon ağacı kurma

⏱️ 30 saniyede

• Telefon ağacı: Herkesin herkesi araması yerine, zincirleme haber yayma yöntemi.
• Her kişi belirli birkaç kişiyi arar/yazar; onlar da kendi listesini.
• Tek bir kişi ulaşılamazsa zincir tıkanmasın diye yedek bağlantı koy.
• Şebeke yoğunsa SMS kullan (SMS disiplini).
• Listeyi yazılı ve güncel tut.

Neden telefon ağacı?

Kriz anında “herkes herkesi arasın” dersen hatlar tıkanır, kimisi defalarca aranır, kimisine hiç ulaşılmaz. Telefon ağacı, yükü dağıtarak az aramayla çok kişiye düzenli haber ulaştırır.

Nasıl kurulur?

1. Bir koordinatör belirle. Haberi başlatan kişi (ör. kat temsilcisi).
2. Zinciri kur. Koordinatör 3-4 kişiyi arar; her biri kendi 3-4 kişisini. Böylece birkaç adımda herkes haberdar olur.
3. Yedek bağlantı ekle. Biri ulaşılamazsa, bir sonraki onu atlayıp zinciri sürdürebilsin (herkesin “alternatif” bir araması olsun).
4. Mesaj formatını sabitle. Kısa ve net: “[Kim] – durum – ne yapılacak”. Gereksiz detay zinciri yavaşlatır.
5. SMS’e hazırlıklı ol. Arama gitmezse SMS dene; mesaj kısa olsun.
6. Onay topla. “Haberi aldım” yanıtıyla zincirin tamamlandığını koordinatör görsün.

İpucu — Zinciri kurarken her kişiyi yalnızca komşusuna değil, bir-iki kapı ötedeki birine de bağla. Aynı katın ya da aynı dairenin insanlarını arka arkaya dizersen, o kat tek bir yıkımda komple devre dışı kalınca zincir o noktada tamamen kopar.

Adımlar

1. Komşu listesini ve numaraları topla (kırılgan birey haritasıyla birlikte).
2. Zinciri kâğıda çiz; herkese kendi listesini ver.
3. Yılda bir test ara/yaz — numaralar değişir.
4. Aile iletişim kartına koordinatör numarasını ekle.

İpucu — Yıllık testi rastgele bir gün değil, saatlerin geri/ileri alındığı gün gibi sabit bir tarihe bağla; böylece unutmazsın. Test sırasında bir mesajın baştan sona kaç dakikada herkese ulaştığını ölç; 30 dakikayı geçiyorsa zincir fazla uzun, alt kollara böl.

Sık hatalar

• Zinciri tek kişiye bağlamak (o yoksa kopar).
• Listeyi güncellememek.
• Uzun, dağınık mesaj yollamak.
• Sadece aramaya güvenip SMS seçeneğini düşünmemek.

Kime göre uyarla

• Apartman/site: Kat/blok bazlı alt zincirler.
• Mahalle: Sokak temsilcileri + muhtar bağlantısı.

İpucu — Listeye numaranın yanına o kişinin akıllı telefonu mu yoksa tuşlu telefonu mu kullandığını işaretle. Tuşlu telefonu olan komşuya WhatsApp grubu üzerinden haber gitmez; ona ayrıca düz SMS atılması gerektiğini zincirin baştan bilmesi gerekir.

Sonraki adım

Apartman/site afet planı içine ağacı yerleştir; beceri ve kaynak paylaşım haritasıyla “kimde ne var”ı ekle.

Sık sorulanlar

Telefon ağacı nasıl kurulur?

Bir koordinatör belirle (örneğin kat temsilcisi); koordinatör 3-4 kişiyi arar, her biri kendi 3-4 kişisini arar. Mesaj formatını sabitle — “kim – durum – ne yapılacak” — ve “haberi aldım” yanıtıyla zincirin tamamlandığını koordinatör görsün.

Zincir bir kişide koparsa ne olur?

Kopmaması için herkese bir alternatif arama ver: ulaşılamayan kişi atlanıp zincir sürdürülebilsin. Zinciri kurarken herkesi yalnız komşusuna değil bir-iki kapı ötedeki birine de bağla; aynı katı arka arkaya dizersen o kat tek bir yıkımda devre dışı kaldığında zincir orada tamamen kopar.

Telefon ağacını ne sıklıkta test etmeliyim?

Yılda bir, sabit ve hatırlanır bir tarihe bağlayarak. Testte bir mesajın baştan sona kaç dakikada herkese ulaştığını ölç; 30 dakikayı geçiyorsa zincir fazla uzundur, alt kollara böl.

Arama gitmezse ne yapılır?

SMS’e geç ve mesajı kısa tut; şebeke yoğunken kısa metin çoğu zaman aramadan daha güvenilirdir. Listeye kimin tuşlu telefon kullandığını da işaretle — ona mesajlaşma grubundan haber gitmez, düz SMS gerekir.

Kaynaklar

• AFAD — Afete Hazır Türkiye Projesi
• Türk Kızılay — Afet Yönetimi