Yüksek faizli borcu kapatma sırası

⏱️ 30 saniyede

• Önce borçları faiz oranına göre sırala — en pahalı olan en çok zarar verir.
• Çığ yöntemi: En yüksek faizliyi önce kapat → toplamda en az faiz ödersin.
• Kartopu yöntemi: En küçük borcu önce kapat → hızlı zafer, motivasyon.
• Diğer borçların asgarisini aksatma; fazlayı seçtiğin borca yıkma.
• Küçük bir acil fon ile borç kapatmayı paralel yürüt — yoksa yeni borç doğar.

Neden sıralama önemli?

Aynı parayı nereye koyduğun çok şey değiştirir. Yüksek faizli kredi kartı/ihtiyaç kredisi, biriken faizle borcu büyütür. Bilinçli bir sırayla ödemek, hem toplam maliyeti düşürür hem de süreci yönetilebilir kılar.

İki yöntem

1. Çığ (avalanche): Borçları faize göre sırala, en yüksek faizliye fazladan öde, gerisine asgari. Matematiksel olarak en az faiz ödersin.
2. Kartopu (snowball): En küçük bakiyeyi önce kapat, sonra bir üste geç. Daha çok faiz ödeyebilirsin ama erken “bitti” hissi motive eder ve bırakma ihtimalini azaltır.

İkisi de geçerli; disiplini sürdürebileceğin yöntem senin için doğru olandır.

İpucu — İki yöntem arasında kararsızsan, faiz farkına bak. En küçük borcunla en yüksek faizli borcun yıllık faizi birbirine yakınsa kartopuyla başla; aradaki fark büyükse (mesela kart faizi diğerinin iki katıysa) çığ yöntemi sana somut para kazandırır.

Adımlar

1. Listele. Her borç: bakiye, faiz oranı, asgari ödeme, son tarih.
2. Yöntem seç. Faizden bunalıyorsan çığ; motivasyona ihtiyacın varsa kartopu.
3. Küçük tampon kur. Önce 1 aylık değil ama küçük bir acil fon (bkz. aylık gider ve fon hedefi) — acil durumda yeniden borçlanmayı önler.
4. Otomatik ödeme. Asgarileri otomatiğe bağla; gecikme faizi/cezası borcu büyütür.
5. Yeni borçtan kaçın. Kapatırken kart limitini yeniden doldurma.

İpucu — Bir borcu bitirdiğinde o ay ödediğin taksiti cebine indirme; aynı tutarı doğrudan sıradaki borcun üstüne ekle. Borç başına serbest kalan ödeme biriktikçe kapanış hızlanır ve bütçeni hiç şişirmeden ilerlersin.

Sık hatalar

• Faizi değil sadece bakiyeyi düşünmek.
• Bir borca yüklenirken diğerinin asgarisini kaçırmak.
• Hiç tampon bırakmadan tüm parayı borca yıkıp ilk acil durumda yeniden borçlanmak.
• Kapattıkça yeni harcama yapmak.

Kime göre uyarla

• Çok sayıda küçük borç: Kartopu motivasyonu işe yarar.
• Tek büyük yüksek faizli borç: Çığ nettir; yapılandırma/transfer seçeneklerini de araştır.

İpucu — Kredi kartı borcunda asgariyi öderken faiz işlediğinden, banka ekstresinin “asgari ödeyince ne kadar sürede biter” satırını oku. Bu satır çoğu zaman yıllarca süren bir tablo gösterir; gerçek faiz yükünü gözünle görmek, fazladan ödeme yapma motivasyonunu en çok artıran şeydir.

Sonraki adım

Gelir kaybına karşı plan ile kötü senaryoyu hazırla; acil fonunu paralel büyüt.

Sık sorulanlar

Hangi borcu önce kapatmalıyım?

İki geçerli yöntem var. Çığ yönteminde borçları faize göre sıralar, en yüksek faizliye fazladan ödersin — toplamda en az faiz ödediğin yol budur. Kartopunda en küçük bakiyeyi önce kapatırsın; daha çok faiz ödeyebilirsin ama erken “bitti” hissi motive eder. Disiplini sürdürebileceğin yöntem senin için doğru olandır.

Çığ mı kartopu mu seçmeliyim?

Faiz farkına bak. En küçük borcunla en yüksek faizli borcun yıllık faizi birbirine yakınsa kartopuyla başla; aradaki fark büyükse — örneğin kart faizi diğerinin iki katıysa — çığ yöntemi sana somut para kazandırır.

Borç kapatırken acil fon biriktirmeli miyim?

Evet, küçük bir tampon paralel yürümeli. Tüm parayı borca yıkarsan ilk acil durumda yeniden borçlanırsın. Bir borca yüklenirken diğerlerinin asgarisini de aksatma; gecikme faizi ve cezası borcu büyütür.

Bir borcu bitirdiğimde ne yapmalıyım?

O ay ödediğin taksiti cebine indirme; aynı tutarı doğrudan sıradaki borcun üstüne ekle. Serbest kalan ödemeler biriktikçe kapanış hızlanır ve bütçeni hiç şişirmeden ilerlersin. Kapattığın kartın limitini yeniden doldurma.

Kaynaklar

• TCMB — Finansal Okuryazarlık ve Ekonomi Eğitimi
• BDDK — Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; finansal danışmanlık değildir.