Tekerlekli sandalye kullanıcısı için ev ve tahliye
Tekerlekli sandalye ya da hareket kısıtı olan birey için ev düzeni ve tahliye: eşiksiz rota, asansörsüz kat planı, transfer ve taşıma teknikleri, en az iki destek kişi. Asansör kesilir; alternatifi önceden kur.
⏱️ 30 saniyede
- Asansöre güvenme: Afette elektrik kesilir; tahliyeyi asansörsüz planla.
- Eşiksiz, geniş bir rota belirle ve önceden dene.
- En az iki destek kişi plana dahil olsun (biri ulaşamayabilir).
- Transfer/taşıma tekniğini önceden konuş; gerekiyorsa tahliye sandalyesi.
- Bu, genel engelli tahliye planının hareket-odaklı derinliğidir.
Neden ayrı planlama?
Tekerlekli sandalye kullanan ya da hareket kısıtı olan (yürüteç, yatağa bağımlı) biri için en büyük risk, tahliye yolunun erişilebilir olmaması: çalışmayan asansör, dar/eşikli geçiş, merdiven. Bunları kriz anında çözmeye çalışmak geç kalır; rotayı ve yöntemi önceden kurmak gerekir.
Ev düzeni
- Erişilebilir çıkış rotası: En çok vakit geçirdiğin oda çıkışa/zemine yakın olsun; mümkünse alt kat.
- Eşik ve geçiş: Eşikleri rampala, geçişleri sandalyenin sığacağı genişlikte tut, koridoru boş bırak.
- Kritik eşya yakında: İlaç, iletişim kartı, fener, telefon ve şarjı yatağa/sandalyeye ulaşılabilir.
- Yedek hareket: Sandalye bozulursa diye alternatif (manuel sandalye, transfer tahtası) düşün.
İpucu — Yatağının baş ucunda, içinde sert tabanlı eldiven, düdük ve fenerin durduğu bir torba tut. Enkaz altında ya da yardım beklerken sesin kısılır; bir düdüğü saatlerce çalabilirsin, bağırmaya kıyasla çok daha az enerji harcar ve daha uzaktan duyulur.
Tahliye planı
- Asansörsüz senaryo kur. Elektrik kesilince asansör durur; merdivenden güvenli iniş için destek kişi ve gerekiyorsa tahliye sandalyesi planla.
- Transfer/taşımayı öğren. Destek kişiler güvenli kaldırma/taşımayı önceden çalışsın; yanlış teknik hem bireyi hem taşıyanı yaralar.
- İki destek kişi belirle. Biri evde/ulaşılabilir olmayabilir; yedek şart. Komşuluk ağına bağla.
- Rotayı dene. Çıkış yolunu gerçek koşulda (gece, kalabalık) prova et; darboğazları gör.
- Bilgilendir. Apartman/site yönetimi ve itfaiyenin, binada hareket kısıtlı biri olduğunu bilmesini sağla.
İpucu — Tahliye sandalyen yoksa hemen alamıyorsan, ara çözüm olarak sağlam bir ofis sandalyesini değil, kolçaklı ve sırtı yüksek bir mutfak/yemek sandalyesini düşün; iki destek kişi onu merdivenden taşıyabilir. Ama bu yöntemi gerçek prova etmeden plan sayma, sandalyenin merdiven dönüşünden geçtiğini önceden gör.
Deprem anı
Sarsıntı anında inmek her zaman güvenli değildir; tekerlekli sandalyede çök-kapan-tutun (frenle, öne eğil, baş-enseni koru) tahliyeden önce gelir.
Sık hatalar
- Tahliyeyi asansöre bağlamak.
- Tek destek kişiye güvenmek.
- Transfer tekniğini prova etmemek.
- Yönetim/itfaiyeyi bilgilendirmemek.
Kime göre uyarla
- Yatağa bağımlı birey: Taşıma daha çok kişi ve ekipman ister; sağlık ekibiyle planla.
- Elektrikli sandalye: Ağırdır; şarj + manuel yedek ve taşıma planı kritik.
İpucu — Elektrikli sandalyeyi her gece, kullanımdan sonra şarja takmayı alışkanlık yap; yarı dolu bırakma. Geniş bir elektrik kesintisi günlerce sürebilir ve sandalyeyi şarj edecek elektrik olmayabilir; sabah tam dolu başlamak, manuel yedeğe geçmeden önce sana saatlerce bağımsız hareket kazandırır.
Sonraki adım
Genel çerçeve: engelli birey için kişiye özel tahliye planı. Enerji bağımlı cihaz varsa tıbbi cihaz için kesintisiz güç.
Sık sorulanlar
Tekerlekli sandalye kullanan biri asansörsüz nasıl tahliye edilir?
Elektrik kesilince asansör durur, bu yüzden planı baştan asansörsüz kur. Merdivenden güvenli iniş için destek kişi ve gerekiyorsa tahliye sandalyesi planla; destek kişiler güvenli kaldırma ve taşımayı önceden çalışsın, yanlış teknik hem bireyi hem taşıyanı yaralar.
Evde tahliye için hangi düzenlemeler yapılır?
En çok vakit geçirilen oda çıkışa ve zemine yakın olsun; eşikleri rampala, geçişleri sandalyenin sığacağı genişlikte tut, koridoru boş bırak. İlaç, iletişim kartı, fener, telefon ve şarjı yataktan ya da sandalyeden ulaşılabilir yerde bulundur; sandalye bozulursa diye manuel sandalye veya transfer tahtası gibi bir alternatif düşün.
Deprem anında tekerlekli sandalyede ne yapmalı?
Sarsıntı anında inmek her zaman güvenli değildir: frenle, öne eğil, baş ve enseni koru. Çök-kapan-tutun tahliyeden önce gelir; tahliye sarsıntı bittikten sonra başlar.
Elektrikli sandalye afete nasıl hazırlanır?
Her gece, kullanımdan sonra şarja tak; yarı dolu bırakma. Geniş bir elektrik kesintisi günlerce sürebilir ve sandalyeyi şarj edecek elektrik olmayabilir; sabah tam dolu başlamak, manuel yedeğe geçmeden önce saatlerce bağımsız hareket kazandırır.