Kalabalıkta izdiham: AVM, stadyum, miting

⏱️ 30 saniyede

• İzdihamda asıl tehlike yere düşmek değil, göğsün sıkışıp nefes alamamaktır.
• Ayakta kal; kollarını boksör gibi göğsünün önünde tut (nefes için boşluk yarat).
• Kalabalığa karşı değil, akışla aynı yönde çapraz ilerle.
• Duvar, bariyer, köşe ve sabit cisimden uzak dur (sıkışma oralarda ölümcül).
• Yoğunluğu erken sezip kenara/çıkışa doğru süzül; kötüleşmeden çık.

Neden bu kadar tehlikeli?

İzdihamda ölümlerin çoğu ezilmeden değil, kompresyon asfiksisinden olur: insanlar o kadar sıkışır ki göğüs kasları genişleyemez, nefes alınamaz. Bu, dakikalar içinde ve kişi ayaktayken bile gerçekleşebilir. Bu yüzden strateji, nefes boşluğunu korumak ve yoğunluğa kapılmadan kenara çıkmaktır.

Ne yaparsın

1. Erken fark et, erken çık. Yoğunluk “omuz omuza”dan “itişme”ye dönüyorsa, daha kötüleşmeden kenara/çıkışa yönel.
2. Ayakta kal. Düşmek en büyük risk; ayakta kalmaya odaklan. Eşyan düşerse alma, bırak.
3. Nefes boşluğu yarat. Ellerini birleştirip kollarını göğsünün önünde (boksör duruşu) tut; göğsüne baskı gelse de genişleme payın olsun.
4. Akışla hareket et. Kalabalığa karşı yürüme; dalga geldiğinde direnme, dalga durunca çapraz birkaç adım kenara süzül.
5. Tehlikeli noktalardan uzak dur. Duvar, bariyer, sütun, köşe ve darboğazlar — sıkışma buralarda ölümcüldür.
6. Düşersen: Mümkünse sol yanına yat, dizlerini karnına çek, ellerinle başını-enseni koru (toparlanma pozisyonu); sırtüstü/yüzüstü kalma, fırsat bulunca it ve kalk.

Yapma

• Kalabalığa karşı ya da çapraz zorla yürümek.
• Düşen eşyayı almak için eğilmek.
• Bağırıp panik yaymak (kalabalığı dalgalandırır).
• Duvar/bariyer dibinde sıkışık noktada beklemek.

Önceden

• Kalabalık mekâna girince çıkışları ve seyrek bölgeleri fark et.
• Çocukla isen elini sıkı tut ya da kucağa al; buluşma noktası belirle.
• Yoğunluğun artacağı an/yerden (kapanış, dar geçiş) uzak dur.

Kime göre uyarla

• Çocuk/küçük yapılı kişi: Kompresyon riski daha yüksek; mümkünse kucağa al, kenarda kal.
• Yaşlı/engelli birey: Yoğun kalabalıktan tamamen kaçın; erişilebilir/seyrek alanı tercih et.

Sonraki adım

Toplu taşıma çıkışlarında da geçerli: toplu taşımada acil durum. Genel tahliye kararı: tahliye mi sığınmak mı.

Kaynaklar

• AFAD — Afete Hazırlık
• Ready.gov — Public Spaces / Crowd Safety
• Türk Kızılayı