Neye hazırlanmalı?

Türkiye’nin en yüksek öncelikli afeti; ani gelir, hazırlık her şeyi belirler.

Bölgeye göre: Aktif fay hatlarına yakın illerde (ör. Marmara) olasılık çok yüksek; bazı iç bölgelerde daha düşüktür — ama sıfır değildir.

Afet beklemeden, herhangi bir gün gelir. İlk dakikalar belirleyicidir.

Ani sel dakikalar içinde yükselir; en çok can kaybı araç içinde olur.

Bölgeye göre: Karadeniz/Akdeniz havzaları, dere yatakları ve kentsel düşük kotlarda ↑; kurak iç bölgede ↓.

Sessiz ama ölümcül; büyük ölçüde önlenebilir. Risk grupları daha kırılgan.

Bölgeye göre: Güney ve iç illerde, yaz aylarında ve kentsel ısı adalarında belirgin ↑.

Alım gücü ve gelir üzerinde sürekli baskı; tampon olmadan şok büyür.

Dakikalar içinde büyür; asıl tehlike duman. Dedektör ve kaçış planı hayat kurtarır.

Rüzgârla hızla yayılır; en kritik karar erken tahliyedir.

Bölgeye göre: Ege/Akdeniz kıyısı ve ormanlık alanlarda, kurak yaz aylarında belirgin ↑.

Uzun süreli; tedarik ve sağlık sistemini zorlar. Hijyen ve stok belirleyici.

Çok sık; kriz dönemlerinde artar. Çoğu basit önlemle savuşturulur.

Afetle birlikte ya da tek başına; günleri yönetmek gerekir.

Uçan cisim, kırılan cam ve kopan elektrik hattı başlıca tehlike.

Bölgeye göre: Kıyı ve açık arazide, geçiş mevsimlerinde ↑.

Yavaş gelişen ama yaygın; su yönetimi ve yedek kaynak önem kazanır.

Bölgeye göre: İç Anadolu ve kurak havzalarda ↑.

Bireysel bir kriz; tampon ve plan şoku yönetilebilir kılar.

Sık karşılaşılan bireysel risk; araç kiti ve doğru davranış fark yaratır.

Ani gelişebilir ama genelde erken belirti verir; belirtiyi tanımak kritik.

Bölgeye göre: Eğimli ve yağışlı arazide (özellikle Karadeniz) ve deprem sonrası ↑.

Görünmez ve hızlı yayılır; doğru karar genelde "içeride kal-mühürle".

Bölgeye göre: Sanayi bölgeleri (OSB) ve büyük tesislerin yakınında ↑.

Türkiye büyük ölçüde gıda üretir; yaygın bir kıtlık olasılığı düşüktür. Ama afet, tedarik aksaması, kuraklık ve ekonomik kriz erişimi bozabilir. Stok, rotasyon ve üretim bireysel düzeyde güçlü bir tampondur.

Bölgeye göre: Kuraklık, ekonomik kriz ve lojistik aksamalarla birlikte artar; kentte tedarik bağımlılığı, kırsalda üretim imkânı belirleyicidir.

Afet sonrası en yaygın ikincil risk; basit hijyenle büyük ölçüde önlenir.

Olasılığı düşük ama gerçek; deprem sonrası doğal uyarıyı tanımak hayat kurtarır.

Bölgeye göre: Yalnız kıyı ve körfez bölgelerinde (ör. Marmara, Ege) anlamlı; iç bölgelerde geçerli değil.

Türkiye geneli için olasılığı çok düşük; ama etkisi çok yüksektir. Ayrı bir hazırlık değil, genel dayanıklılığın (haberleşme, su-gıda, nakit, tahliye) güçlü olması belirleyicidir.

Bölgeye göre: Sınır bölgeleri ve bölgesel gerginlik dönemlerinde görece dikkate değer; ülke geneli için olasılık çok düşüktür.

Olasılığı düşük; toplumsal olaylarda asıl risk kalabalık, ulaşım/iletişim aksaması ve geçici tedarik kesintisidir. Esas olan sakin kalmak, uzak durmak ve birkaç günü evde idare edebilmektir.

Bölgeye göre: Büyük şehir merkezleri ve kalabalık etkinliklerde olasılık görece ↑; çoğu yer ve zamanda düşüktür.