Tıbbi acil (kalp krizi, inme, kaza)

Temel ilk yardım: ilk dakikalarda ne yapmalısın?

Bir acil durumun ilk dakikalarında doğru sırayla hareket et: güvenliği sağla, 112’yi ara, kanamayı durdur, CPR temellerini bil.

Yetişkinde CPR: adım adım

Nefes almayan yetişkinde temel yaşam desteği: 112, göğsün ortasına dakikada 100-120 tempoda 5-6 cm bası. Eğitimsizsen sadece bası yap.

Bebek ve çocukta CPR

Bebek (<1 yaş) ve çocukta temel yaşam desteği: derinlik ve teknik yetişkinden farklıdır. Çocuklarda solunum desteği önemlidir; 112 yönlendirir.

Tıkanma (Heimlich): yetişkin ve çocukta

Yetişkin/çocuk boğulmada: öksürebiliyorsa öksürtt; nefes alamıyorsa 5 sırt vuruşu + 5 karına bası dönüşümlü. Bilinç kaybında CPR.

Bebekte tıkanma (boğulma)

Bebekte (1 yaş altı) tıkanmada: 5 sırt vuruşu (yüzükoyun, baş aşağıda) + 5 göğüs itişi. Bebekte karına bası YAPILMAZ. Tepkisizse bebek CPR.

Ciddi kanamayı durdurma ve turnike

Hayati kanamada: doğrudan ve sürekli bas, bırakma. Uzuvda durmayan fışkıran kanamada turnike son çaredir; saatini not et. Her durumda 112.

Koma (yan yatış) pozisyonu

Bilinci kapalı ama normal nefes alan kişide hava yolunu açık tutmak için yan yatış pozisyonu. Nefes yoksa CPR; omurga şüphesinde dikkatli ol.

Yanıkta ilk müdahale

Yanıkta: yanan bölgeyi 20 dakika akan ılık-serin suyun altında tut. Buz, yağ, diş macunu sürme; kabarcığı patlatma; yapışan kıyafeti çekme.

Kırık, çıkık ve burkulmada ilk yardım

Şüpheli bölgeyi oynatma ve düzeltmeye çalışma; olduğu gibi destekle, soğuk uygula, yüksekte tut. Açık kırıkta kemiği itme; omurga şüphesinde oynatma.

Bayılma ve baş dönmesinde ne yapılır?

Bayılan kişiyi sırtüstü yatır, bacaklarını hafif kaldır, sıkan giysiyi gevşet. 1-2 dakikada açılmazsa ya da nefes yoksa 112. Tam ayılmadan yiyecek verme.

Kalp krizi belirtileri ve ilk dakikalar

Göğüste baskı/ağrı, kola-çeneye-sırta yayılma, nefes darlığı, soğuk terleme. Hemen 112; kişiyi yarı oturt ve sakinleştir. Bilinç ve nefes giderse CPR.

İnme (felç) belirtileri: yüz-kol-konuşma-zaman

İnmede her dakika önemli. FAST: Yüz düşmesi, Kol güçsüzlüğü, Konuşma bozukluğu, Zaman (hemen 112). Belirti başlangıç saatini not et; ağızdan bir şey verme.

Zehirlenme ve kimyasal temasında ilk yardım

Zehirlenmede UZEM (114) ve 112. Kişiyi kaynaktan uzaklaştır; söylenmedikçe kusturma; cilt/göz temasını bol suyla yıka; ambalajı sakla. Gazda temiz hava.

Elektrik çarpmasında ilk yardım

Önce akımı kes; kesemiyorsan kuru-yalıtkan bir cisimle ayır, çıplak elle dokunma. 112, nefes kontrolü ve gerekirse CPR. Yüksek gerilim hattından uzak dur.

Suda boğulmada ilk yardım

Kendini riske atmadan kurtar (uzat/at, gerekmedikçe suya girme). 112, nefes kontrolü; boğulma solunum kaynaklı olduğu için 5 kurtarıcı nefesle başla. Hipotermiye dikkat.

Ev ilk yardım dolabı: tam içerik ve tazeleme

Evde bulunması gereken ilk yardım malzemeleri, nasıl düzenlenir, son kullanma takibi ve çocuklardan uzak güvenli yerleşim. Araç ve çanta kiti ayrı.

Alerji ve anafilakside acil müdahale

Anafilaksi hayatı tehdit eden hızlı bir alerjik tepkidir. Belirtileri tanı, varsa adrenalin oto-enjektörü dış uyluğa hemen uygula ve 112 ara. Kişiyi yatır, ayağa kaldırma; gerekirse ikinci doz.

Kronik hastalıkta acil plan (diyabet, KOAH, kalp)

Diyabet, KOAH, kalp hastalığı gibi kronik durumlarda afet planı: ilaç ve cihaz yedeği, enerji bağımlı cihaz için kesintisiz güç, uyarı belirtileri ve tıbbi bilgi kartı. Kesinti senin için ek risktir; önceden kur.

İlaç yönetimi ve yedeklemesi

Düzenli ilaç kullanıyorsan afet planının merkezi ilaçtır: güncel liste, makul fazladan stok, soğuk zincir gereken ilaçlar için plan, rotasyon ve su geçirmez taşıma. Eczane kapanabilir; önceden hazırla.

Ev İlk Yardım Çantası

Araç İlk Yardım Kiti Kontrolü