Sağlık
Kırık, çıkık ve burkulmada ilk yardım
Şüpheli bölgeyi oynatma ve düzeltmeye çalışma; olduğu gibi destekle, soğuk uygula, yüksekte tut. Açık kırıkta kemiği itme; omurga şüphesinde oynatma.
tarihinde yayınlandı.
Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Belirgin şekil bozukluğu, açık kırık, omurga/boyun ya da çoklu yaralanma şüphesinde 112’yi ara ve kişiyi oynatma.
⏱️ 30 saniyede
- Şüpheli bölgeyi oynatma, düzeltmeye çalışma.
- Olduğu gibi destekle/sabitle (atel, askı, yastık, sargı).
- Soğuk uygula (buzu beze sar, doğrudan değil), bölgeyi yüksekte tut.
- Açık kırıkta kemiği itme; temiz örtüyle kapat.
- Omurga/boyun şüphesinde kişiyi oynatma; 112.
Genel kural
Kırık mı, çıkık mı, burkulma mı olduğunu ayırt etmek senin işin değil; hepsinde aynı temel yaklaşım geçerlidir: bölgeyi hareketsiz tut, destekle, soğut, yükselt ve gerekirse profesyonele götür.
Adım adım
- Kişiyi sakinleştir; yaralı bölgeyi olduğu yerde tut.
- Hareketsizleştir: Atel, askı, katlanmış gazete/karton, yastık ya da sargıyla bulunduğu açıda destekle.
- Soğuk uygula: Buz/soğuk paketi bir beze sarıp 15-20 dk; cilde doğrudan koyma.
- Yükselt: Mümkünse yaralı uzvu kalp seviyesinin üstüne al (şişliği azaltır).
- Ağrı/şişlik ciddi, şekil bozuk ya da hareket edemiyorsa sağlık kuruluşuna götür.
Açık kırık (kemik görünüyorsa)
- Kemiği geri itme.
- Üzerini temiz, steril bir örtüyle kapat; çevresine bası uygulayarak kanamayı kontrol et.
- 112’yi ara.
Omurga / boyun şüphesi
- Yüksekten düşme, trafik kazası, kafa travması varsa omurga yaralanmasından şüphelen.
- Kişiyi oynatma; baş-boyunu sabit tut, 112 gelene kadar bekle (yangın/sel gibi hayati tehlike yoksa).
Yapma
- Çıkığı/kırığı yerine oturtmaya çalışma.
- Soğuğu cilde doğrudan uygulama.
- Omurga şüphesinde kişiyi yürütme/taşıma.
Sonraki adım
Kanama eşlik ediyorsa: kanamayı durdurma. Temel akış: temel ilk yardım.