Afet ve Acil Durum
Endüstriyel kaza ve kimyasal sızıntı yakınında
Yakında kimyasal sızıntı/endüstriyel kaza olursa: resmi talimatı dinle. Genelde "içeride kal-mühürle" (shelter-in-place); tahliye deniyorsa rüzgâr üstüne, dik yönde uzaklaş. Havalandırma/klimayı kapat, pencereleri mühürle.
tarihinde yayınlandı.
⏱️ 30 saniyede
- Resmi talimatı dinle (AFAD/valilik/itfaiye): ya içeride kal-mühürle ya tahliye.
- Talimat yoksa ve duman/koku yakınsa, çoğu durumda içeride kalmak daha güvenlidir.
- İçeride kal: Kapı-pencereyi kapat, havalandırma/klima/davlumbazı durdur, kapı altlarını ıslak bezle mühürle, üst kata çık (bazı gazlar ağırdır, alçakta birikir).
- Tahliye gerekiyorsa: Rüzgârı arkana al, buluta dik yönde ve yüksek yere uzaklaş.
- Cilt/göz teması olduysa bol suyla yıka; nefes sıkıntısında 112.
Neden farklı?
Kimyasal sızıntıda tehlike görünmez ve hızla yayılabilir. Çoğu afetin tersine, burada kaçmak her zaman doğru değildir: dışarı çıkmak seni buluta sokabilir. Doğru karar resmi talimata ve rüzgâra bağlıdır.
İçeride kal–mühürle (shelter-in-place)
Genelde “evde kalın” denirse ya da dışarısı tehlikeliyse:
- İçeri gir, herkesi al (evcil hayvan dahil).
- Kapı ve pencereleri kapat, kilitle.
- Hava akışını durdur: Klima, havalandırma, fan, davlumbaz, kombi hava girişini kapat.
- Mühürle: Kapı altları ve belirgin aralıkları ıslak bez/bant ile kapat; tek bir iç odada toplan.
- Bilgi al: Pilli radyo ve resmi kanallarla “temiz” denene kadar bekle.
- Gaz ağır olabilir: Bazı kimyasallar alçakta birikir; mümkünse üst kata çık.
Tahliye deniyorsa
- Talimatı uygula; verilen rota ve yönde hareket et.
- Rüzgârı arkana al, kimyasal bulutuna dik (yana) ve yüksek yöne uzaklaş.
- Mümkünse ağzını-burnunu nemli bezle ört; dumana/buğuya girme.
- Araçtaysan camları kapat, havalandırmayı iç dolaşıma al.
Temas olduysa
- Cilt/göz: Bulaşan giysiyi çıkar, bölgeyi bol akan suyla uzun süre yıka.
- Soluma: Temiz havaya çık; nefes sıkıntısı/öksürük/yanma → 112 ve zehirlenme/kimyasal ilk yardım.
- Madde biliniyorsa UZEM 114’e danış.
Sık hatalar
- Talimatı beklemeden panikle dışarı çıkıp buluta girmek.
- Havalandırma/klimayı açık bırakmak.
- Rüzgâr altına doğru kaçmak.
- Temas eden giysiyle kalmak / yıkamayı atlamak.
Kime göre uyarla
- Sanayi/OSB yakını: Bölgenin riskini ve uyarı sistemini (siren) önceden öğren; mühürleme malzemesini hazır tut.
- Solunum hastası: Kronik hastalıkta acil plan; maruziyette erken 112.
Sonraki adım
İlk yardım için zehirlenme ve kimyasal temasında ilk yardım; bilgi/uyarı için söylenti ve panikle başa çıkma.